معرض عرضه‌اى نمىدانست كه اعمال خود را به آنها جلوه دهد ، و به اين واسطه ، طالب جلب منفعت جاهى يا مالى از آنها شود ؛ پس به واسطهء حبّ جاه و مال كه در باطن مرائى غالب است ، اعمال خود را به صورت طاعات شرعيّهء الهيّه به خلق مىنمايد تا آنكه او را عابد و خداپرست دانند ، و حرمت و عزّت و ستايش نمايند ؛ و در حقيقت ، نيّت قلبى او را كه بشكافند ، منظورش از اين طاعات كه مىنمايد ، ستايش نفس خود است ، نه ستايش پروردگار خود ؛ پس در اظهار عبادت پروردگار ، باطنش با ظاهرش منافى و مخالف است و نفاق دارد ؛ زيرا كه نفاق ، مشوب « 7 » بودن نيّت ، و مخالفت قلب با ظاهر است ؛ چنان‌كه مىنمايد كه طاعت حقّ تعالى را به عمل مىآورد ، و غرضش ستايش و طاعت خلق است او را ؛ پس عدم معرفت به حقّ تعالى و ضعف اعتقاد به مثوبات اخرويّهء او ، باعث حبّ محمدت و جاه و مال دنياست ؛ و آن ، باعث نماياندن اعمال است به خلق ؛ پس رياء ، بيخش نفاق با حقّ تعالى است . و علامات رياء - چنان‌كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود - سه گونه است ؛ اوّل : نشاط قلبى در طاعت اگر بيند مردم را در وقت صدور طاعت از او . دوم : كسالت در طاعت اگر منفرد باشد در وقت طاعت . سيم : محبّت محمدت و ستايش خلق او را در جميع امور . و به اين علامات ، تواند تشخيص دهد عبد رياء خود را در طاعات ، و اصلاح نمايد طاعت خود را . و ثمر رياء كه شجرهء بذر نفاق است در دل ، شرك خفى است به حقّ تعالى ؛ زيرا كه خود و خلق را در طاعت ، شريك حقّ تعالى - به حسب نيّت - نمود . و شرك خفى در عبادات ، باعث هبوط « 8 » و سقوط اعمال

--> ( 7 ) - آلوده ( 8 ) - فرود آمدن